“Biết tên gọi của một thứ không có nghĩa là bạn thật sự hiểu về nó.”

– Richard Feynman –

Học giả hay học “giả”

Học giả Joan Didion từng nói về vấn đề học “giả” như sau:

“Tôi không biết là mình đã học được những gì cho đến khi tự tay viết ra những kiến thức đó.”

– Joan Didion –

Tôi cũng vậy và tôi không viết được gì cả!!! :v

Bạn đã từng có cảm giác đã nhớ, đã hiểu kiến thức gì đó nhưng đôi khi đó chỉ là cảm giác học “giả”. Cảm giác này đánh lừa nhận thức rằng bạn đã hiểu được kiến thức đó.

Để kiểm tra xem bạn có rơi vào tính huống như thế không thì có một phương pháp gọi là kỹ thuật Feynman.

Kỹ thuật Feynman là gì?

Kỹ thuật Feynman được đặt theo tên của nhà vật lý người Mỹ Richard Feynman. Ông cũng là người đạt giải thưởng Nobel Vật lý năm 1965 về nhận thức cơ học lượng tử.

Nguyên tắc chính của kỹ thuật Feynman rất đơn giản: cách để kiểm tra sự hiểu biết của bạn về một khái niệm là dạy những gì bạn học được tới một ai đó mà họ không có biết gì về chủ đề đó. Lý tưởng nhất đó là một đứa trẻ.

Đây là một phương pháp học tập hiệu quả vì cố gắng giải thích những khái niệm phức tạp bằng những thứ đơn giản. Bạn sẽ thấy bạn hiểu khái niệm đó tốt đến dường nào. Bạn cũng ngay lập tức xác định được khu vực nào chưa hiểu vì bạn mắc kẹt bằng những ngôn ngữ phức tạp và thuật ngữ.

Ở một cấp độ sâu hơn, điều này có nghĩa là bạn phải gỡ bỏ những giả định không chắc chắn đang ủng hộ kiến thức của bạn về chủ đề đó. Nó sẽ đưa sự hiểu biết của bạn trở về khuôn khổ nền tảng, từ đó bạn có thể làm chủ những chủ đề phức tạp hơn. Để làm chủ sự phức tạp bạn phải làm hoàn hảo sự đơn giản.

sự đơn giản

Các bước để học hiệu quả theo kỹ thuật Feynman

“Nếu bạn không thể giải thích nó một cách đơn giản, thì bạn không đủ hiểu nó.”

– Einstein

Quy trình

Kỹ thuật Feynman kết nối những thứ bạn đã biết với những thứ bạn chưa biết. Làm việc này sẽ giúp bạn gỡ bỏ được những kiến thức chưa chắc chắn và làm chúng trở nên rõ ràng hơn.

Bước 1: Chọn một chủ đề bạn muốn hiểu và học nó. Chia kiến thức thành những thành phần quan trọng. Gỡ bỏ những thứ không liên quan và những thuật ngữ kỹ thuật trong sự giải thích.

Bước 2: Giải thích khái niệm bằng ngôn ngữ của bạn trong trường hợp bạn dạy nó lại cho người khác. Tập trung vào ngôn ngữ đơn giản mà ngay cả một đứa bé cũng hiểu được.

Bước 3: Xem lại sự giải thích của bạn để tìm ra những phần bạn còn chưa hiểu rõ. Quay lại tài liệu ban đầu để học lại cho đến khi bạn có thể giải thích được đơn giản.

Bước 4: Lặp lại tiến trình. Nếu có nhiều sự giải thích còn phức tạp và dùng nhiều thuật ngữ thì bạn thử thách bản thân viết lại bằng ngôn ngữ đơn giản hơn. Đảm bảo người không có kiến thức từ trước vẫn hiểu.

Diễn giải

Có 2 cách thường dùng để diễn giải một kiến thức phức tạp đó là: hình ảnh ẩn dụ và quy luật.

Hình ảnh ẩn dụ

Những nhà truyền giáo thường hay dùng các câu chuyện ẩn dụ để truyền đi những thông điệp của mình. Những nhà thuyết trình hàng đầu cũng thường dùng các hình ảnh ẩn dụ để truyền tải nội dụng.

Ví dụ: Bạn cần giải thích cách hoạt động của cơ chế Cache.

cache là gì

Bạn có thể giải thích lại bằng hình ảnh ẩn dụ như sau: khi vào thư viện lấy sách thay vì lấy xong để lại chỗ cũ bạn có thể để sách ở một cái bàn. Lần sau muốn lấy cuốn sách đó bạn chỉ cần lấy tại cái bàn. Do cái bàn nhỏ nên chỉ có thể chứa được một lượng nhỏ sách.

Quy luật

Đưa kiến thức về thành những quy luật, khuôn mẫu,… Nắm được quy luật bạn sẽ nhớ được kiến thức.

Ví dụ: Các nguyên tắc truyền máu cơ bản.

nguyên tắc truyền máu

Hai quy luật truyền máu như sau:

  • Truyền cùng nhóm máu.
  • Nhóm O chuyên cho, nhóm AB chuyên nhận.

Dù sử dụng phương pháp nào thì bạn cũng cần rèn luyện trí tưởng tượng để có thể liên tưởng đến những hình ảnh ẩn dụ phù hợp.

Bài tập

Bạn thử giải thích lại những khái niệm sau đây cho một người khác một cách dễ hiểu nhất có thể nhé.

  • Blockchain là gì?

blockchain là gì

  • Nhồi máu cơ tim là gì?

nhồi máu cơ tim là gì

Tại sao kỹ thuật Feynman giúp bạn hiểu sâu, nhớ lâu?

“Không ai học được nhiều kiến thức về một chủ đề bằng người dạy nó.”

– Peter Drucker –

Khi bạn dạy lại những gì bạn học được thì chuyện gì xảy ra:

Tiêu hóa kiến thức tốt hơn

Khi bạn ăn một món ăn ngon thì cơ quan tiêu hóa sẽ chuyển đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng để nuôi cơ thể. Việc học cũng giống như thế.

Có nghĩa là khi bạn học hay đọc một kiến thức không chỉ là tiếp nhận thông tin mà là cả quá trình xử lý thông tin. Chúng ta cần tiêu hóa kiến thức như cách cơ thể tiêu hóa thức ăn vậy.

Theo một nghiên cứu của trường đại học Harvard, những nhân viên dành ít nhất 15 phút mỗi ngày để viết và suy ngẫm về những gì mình học được có kết quả đào tạo tốt hơn 23% so với những người không làm việc đó.

Sử dụng kỹ thuật Feynman sẽ giúp bạn cô đọng sự hiểu biết của chủ đề. Sau đó tiêu hóa chúng thành sự hiểu biết và hấp thu năng lượng đó để trở nên thông tuệ hơn.

Phân bổ năng lượng tốt hơn

Tình huống bạn cho 4 đứa trẻ ăn cơm, trong đó có 1 đứa trẻ đã ăn vụn từ trước nên nó no hơn. Nếu bạn chia đều cơm cho cả 4 đứa trẻ đó thì đứa trẻ ăn vụn sẽ còn dư cơm, 3 đứa còn lại sẽ đói vì phần cơm đã bị ít đi.

Nếu bạn biết được đứa trẻ đã ăn vụn từ trước bạn sẽ cắt bớt khẩu phần ăn của nó và chia phần đó cho những đứa trẻ còn lại. Việc này sẽ cung cấp công bằng lượng thức ăn cho mỗi đứa trẻ.

Việc bạn dạy sẽ giúp bạn phát hiện ra những chỗ chưa hiểu để học lại. Khi bạn xác định được kiến thức nào vẫn chưa hiểu rõ, bạn sẽ dành nhiều thời gian và nỗ lực hơn để học lại chúng.

Còn những kiến thức đã hiểu rõ bạn không cần quá bận tâm về chúng nữa. Như vậy, phân bổ năng lượng vào việc học sẽ hiệu quả hơn.

Tập trung hơn

Khi lướt facebook bạn có thường thấy những dòng trạng thái về việc đặt mục tiêu là tôi sẽ làm được việc này việc kia từ bạn bè của mình chưa? Đó là một dạng tuyên bố mục tiêu để lấy động lực hành động.

Tương tự, khi bạn học một điều gì đó với tâm thế phải dạy lại người khác , bạn sẽ phải tập trung học hơn và có động lực để học sâu hơn.

Bạn sẽ nhận được những nhận xét và góp ý từ người khác nên phải có trách nhiệm với những gì học được. Đó là cách để toàn tâm toàn ý vào việc học.

Tổng kết

Kỹ thuật Feynman là cách để chia nhỏ khái niệm thành những thành phần cơ bản nhất sau đó đem ghép chúng lại với nhau lần nữa. Nó giúp bạn phân tích sâu một chủ đề phức tạp và xây dựng một nền tảng vững chắc cho thông tin mới.

Như vậy việc bạn học một kiến thức chỉ mới là quá trình input. Để có thể tiêu hóa được chúng bạn cần phải có quá trình output kiến thức. Kỹ thuật Feynman chính là phương pháp  học hiệu quả để bạn tiêu hóa kiến thức bằng cách dạy lại cho người khác.

Tất nhiên quá trình dạy lại này cũng cần nhiều nỗ lực từ bạn để chuyển hóa kiến thức đạt hiệu quả cao nhất. Nếu đã chuyển hóa thành công thì việc hiểu hay nhớ lâu không còn là vấn đề khó khăn nữa.

Tham gia cộng đồng Siêu trí nhớ tại đây để trao đổi về những phương pháp học tập và ghi nhớ hiệu quả.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here